به گزارش پایگاه خبری وزارت راه و شهرسازی، هواشناسی با داده‌های مشاهداتی که از ابزارها و دانش روز می‌گیرد، پشت حمل‌ونقل، ساخت‌وساز، انرژی و کشاورزی ایستاده و سهم قابل‌توجهی از توسعهٔ اقتصادی کشورها را رقم می‌زند. هرچه سرمایه‌گذاری در این بخش بیشتر باشد و زیرساخت‌هایش به نقاط بیشتری از کشور برسد، بخش‌های حساس هم بیشتر از خدماتش بهره می‌برند. ایران با شرایط اقلیمی‌اش و فرصت‌های اقتصادی‌ای که با استفاده از داده های هواشناسی می‌تواند بسازد، به این توسعه نیاز جدی دارد.
مخاطرات «حدی» جوی در صدر ریسک‌های سرمایه‌گذاری جهان
سحر تاج‌بخش مسلمان، معاون وزیر راه و شهرسازی و رئیس سازمان هواشناسی کشور، جایگاه مخاطرات جوی «حدی» را در اقتصاد جهان این‌طور توضیح می‌دهد: در افق دوساله چهارمین و در افق بلندمدت ده‌ساله نخستین عامل افزایش ریسک سرمایه‌گذاری در دنیا همین مخاطرات‌اند. به گفتهٔ او، سیل، خشکسالی، طوفان گرد و خاک و هر پدیدهٔ حدی دیگر از اصلی‌ترین عواملی هستند که اقتصاد جهان را تحت‌تأثیر قرار می‌دهند.
رئیس سازمان هواشناسی کشور به آخرین گزارش هیأت بین‌دولتی تغییر اقلیم هم اشاره می‌کند. بر اساس این گزارش، دمای هوا از دههٔ ۱۹۹۰ رو به افزایش بوده و در دهه‌های اخیر شتاب این افزایش بسیار بیشتر شده است.
هوش مصنوعی در خدمت هشدار پیش از بحران
تاج‌بخش مسلمان برای مقابله با این وضعیت، استفاده از فناوری‌های نوین و به‌ویژه هوش مصنوعی را در پایش و پیش‌بینی شرایط جوی ضروری می‌داند. همکاری سازمان هواشناسی و راه‌آهن برای پایش و هشدار مخاطرات طبیعی هم در همین مسیر در دستور کار است و قرار است اطلاعات هواشناسی به تصمیم‌های عملیاتی تبدیل شود. به گفتهٔ او، با اقدام پیشگیرانه و داده‌های دقیق می‌شود جلوی حوادث و خسارت به زیرساخت‌های ریلی را گرفت و شبکه راه‌آهن را در برابر مخاطرات جوی و پیامدهای تغییر اقلیم مقاوم‌تر کرد.
حمل‌ونقل یکی از حیاتی‌ترین زیرساخت‌های هر کشور است و همهٔ زیربخش‌هایش از پشتیبانی هواشناسی سود می‌برند. این سود به ثبات و رونق صنایع مرتبط و در نهایت به اقتصاد برمی‌گردد. تجربهٔ کشورهای دیگر هم همین را نشان می‌دهد. مطالعه‌ای در سوئیس برآورد کرده که داده‌های هواشناسی فقط در حمل‌ونقل جاده‌ای، در سال ۲۰۱۴ بین ۶۵٫۷ تا ۷۷٫۷۹ میلیون فرانک سوئیس برای اقتصاد ملی سود داشته است. در انگلستان نیز برآوردی مربوط به سال ۲۰۰۷ می‌گوید ۱۸٫۲ میلیون پوند هزینه برای خدمات هواشناسی هوانوردی، ۹۵٫۵ میلیون پوند صرفه‌جویی به همراه داشته است.
ایران هم که در مسیر اصلی مبادلات اقتصادی جهان قرار دارد، می‌تواند با تکیه بر تجربه سایر کشورها و ظرفیت‌سنجی مناطق مختلف، سود بیشتری از خدمات هواشناسی در حمل‌ونقل به دست بیاورد. البته شبکهٔ ریلی از نخستین بخش‌هایی است که پیامد مخاطرات جوی را حس می‌کند.
پایش هوشمند مخاطرات آب و هوایی در دستور کار راه آهن
جبارعلی ذاکری، معاون وزیر راه و شهرسازی و مدیرعامل شرکت راه‌آهن، در نشستی که دفتر برنامه‌ریزی راهبردی و توسعهٔ فناوری راه‌آهن برگزار کرد، رویکرد علمی و عملیاتی در مدیریت مخاطرات طبیعی را راه عبور از این چالش دانست. به گفتهٔ او، اگر مخاطرات جوی و اقلیمی به‌موقع تشخیص داده شود، می‌شود سریع و هوشمندانه واکنش نشان داد و نتیجه‌اش شبکه‌ای تاب‌آورتر، خدماتی پایدارتر و خطوطی ایمن‌تر است.
ذاکری از گستردگی شبکهٔ ریلی می‌گوید؛ خطوطی که در معرض زلزله، سیلاب و فرونشست زمین‌اند. برای همین، پایش و مدیریت مخاطرات جوی باید با سامانه‌های نوین پیش‌بینی انجام شود تا هم اقدام پیشگیرانه ممکن شود و هم قطارها کمتر دچار خسارت و اختلال شوند. مدیرعامل راه‌آهن با اشاره به تجربهٔ کشورهای توسعه‌یافته، ساخت سامانهٔ جامع پایش و هشدار مخاطرات طبیعی را برای ریل ضروری می‌داند. این سامانه باید دربارهٔ شدت بارندگی و تغییرات ناگهانی دما اطلاعات دقیق و به‌موقع بدهد و شرایط خطرناک را پیش از وقوع نشان دهد.
ساخت‌وساز مسکن و مدیریت ریسک‌های اقلیمی
در ساخت‌وساز، کیفیت رصد شرایط آب‌وهوا و اقلیم یکی از مهم‌ترین عوامل رشد و موفقیت پروژه‌هاست و مدیریت ریسک هم از همین‌جا معنا پیدا می‌کند. اگر شرایط آیندهٔ منطقه‌ای که قرار است در آن سرمایه‌گذاری شود نادیده گرفته شود، زیرساخت‌ها آسیب می‌بینند، مشکلات ایمنی و بهداشتی پیش می‌آید، ریسک این صنعت بالا می‌رود و چشم‌انداز اقتصادی‌اش مخدوش می‌شود. در مقیاس بزرگ‌تر، این وضعیت می‌تواند تهدیدی برای اقتصاد کشورها باشد و نبود دسترسی به پیش‌بینی‌های هواشناسی، آسیب‌پذیری این بخش را بیشتر می کند.
فعالان ساخت‌وساز مسکن معتقدند باید به‌طور دقیق به پارامترهایی مثل حداقل و حداکثر دما، سرعت باد، بارندگی و مه دسترسی داشته باشند و این اطلاعات را برای کار بهینهٔ کارگران، مصالح و ماشین‌آلات، حفظ ایمنی آنها و حفاظت از سرمایه‌های در جریان ضروری می دانند.
شهرسازی سازگار با کم‌آبی
غلامرضا کاظمیان، معاون شهرسازی و معماری و دبیر شورای عالی شهرسازی و معماری، به شرایط اقلیمی و آب‌وهوایی از زاویهٔ شهرسازی نگاه می‌کند. به گفتهٔ او، شورای عالی شهرسازی باید الگوهای ساخت و گسترش شهرها و الگوهای شهرسازی، معماری و ساختمان‌سازی را طوری برنامه‌ریزی و طراحی کند که با اقلیم کشور، به‌ویژه کم‌آبی فعلی، بیشترین سازگاری را داشته باشد. از این منظر، شهرها باید طوری گسترش پیدا کنند که کمترین فشار به منابع آب وارد شود و مصرف آب به حداقل برسد. در نوع ساخت‌وساز هم مدل‌ها و فناوری‌های جدید در بهره‌برداری از ساختمان‌ها و فضاهای شهری باید مصرف آب را پایین بیاورند و با اقلیم کشور سازگار باشند.
کاظمیان برای مناطق ساحلی راه‌حل را در تصفیه‌خانه‌ها و فناوری‌های تبدیل آب دریا به آب شیرین می‌بیند که با کمترین هزینه قابل اجراست و می‌گوید در شهرسازی و استقرار شهرهای جدید باید از این ظرفیت بیشترین استفاده را کرد.
آینده‌نگری با سرمایه‌گذاری در هواشناسی
در پایان باید به اینکه توجه داشت که تغییرات اقلیمی یک پیامد زیان‌بار مهم دارد؛ به طوریکه می تواند منافع بسیاری از شرکت‌های دولتی و بخش خصوصی را در سال‌های پیش‌رو به خطر اندازد. لذا توسعه زیرساخت های هواشناسی می تواند به کاهش ریسک حوزه‌های حساسی مثل حمل‌ونقل، انرژی و کشاورزی از خسارت‌های احتمالی و گاهی جبران‌ناپذیر جلوگیری کرده و مقدمات رشد و بهره وری را برای آنها به ارمغان آورد.